Plomba to po prostu wypełnienie, które ma za zadanie uzupełnić wybrakowaną tkankę zęba. Stosuje się ją w leczeniu różnego rodzaju ubytków, wywoływanych na ogół przez próchnicę. Prawidłowo wykonana plomba powinna być niewyczuwalna przez pacjenta, a przy tym musi wyglądać na tyle naturalnie, by nie wyróżniać się na tle pozostałego uzębienia. Jaki materiał zagwarantuje jej zatem te idealne własności?
Z czego robi się plomby dentystyczne?
Plomby są używane na dwa sposoby – metodą bezpośrednią lub pośrednią. W przypadku pierwszej techniki lekarz wykonuje plombę „na żywo”, pracując na uszkodzonym zębie i tworząc wypełnienie bezpośrednio na nim. Z kolei metoda pośrednia zakłada wcześniejsze wykonanie takiej plomby, czyli stworzenie jej poza obrębem uzębienia pacjenta, by dopiero później ją w tym uzębieniu umieścić.
Tak jak różne są metody zakładania plomb, tak i różne są materiały, z których się je wykonuje. Można je podzielić na trzy podstawowe grupy w zależności od trwałości materiału, decydującej o żywotności plomby. Wypełnienia czasowe tworzy się na ogół z fleczera, gutaperki bądź cementu tlenkowo-cynkowo-eugenolowego, a wypełnienia stałe – z amalgamatów, kompomerów, cementów krzemowych i cementów krzemowo-fosforanowych oraz materiałów złożonych. Z kolei materiałami przeznaczonymi do wykonywania plomb pośrednich będą ceramika, metal i różne materiały złożone.
Rodzaje plomb dentystycznych
Skoro dla wszystkich jasne powinno być już, z czego robi się plomby dentystyczne, łatwo można teraz powiedzieć coś więcej na temat najpopularniejszych odmian plomb. Powszechnie używane są na pewno plomby amalgamatowe. Cechuje je dość dobra wytrzymałość i niska cena, ale też i – niestety – bardzo charakterystyczny, wyraźnie szarawy kolor. To właśnie przez niego ten typ plomb obecnie nie jest już tak często używany jak dawniej, a jeśli już, to prawie wyłącznie na zębach trzonowych, gdzie go po prostu nie widać.
Lepszą alternatywą będą plomby kompozytowe, albowiem one mają już barwę przypominającą naturalny kolor szkliwa. Z łatwością dopasowuje się je do różnego rodzaju ubytków, co wynika z ich plastyczności. Plomby kompozytowe mogą być używane do tworzenia wypełnień i na zębach trzonowych, i na zębach przednich.
Trzecią popularną opcją będą już natomiast plomby porcelanowe. One są stosowane w konkretnej sytuacji, a mianowicie wtedy, gdy ubytek jest na tyle duży, iż nie da się go zamaskować przy użyciu standardowej plomby kompozytowej czy plomby amalgamatowej.
Trwałość plomb
Dla niektórych pacjentów cena zabiegów stomatologicznych nie gra roli, bo liczy się tylko to, by ich efekt był jak najlepszy. No to w takim razie z czego robi się plomby dentystyczne odznaczające się najwyższą trwałością? Oczywiście z porcelany, bo to ona jest też najdroższym materiałem wykorzystywanym do produkcji plomb. Cechuje ją niesamowita trwałość, ale też i zdolność do perfekcyjnego odtwarzania różnych naturalnych cech zęba. Stosunkowo trwałe są też plomby kompozytowe, a najmniej trwałe te amalgamatowe.
Kiedy potrzebna jest plomba?
Plombę zakłada się najczęściej po usunięciu tkanki zęba zniszczonej przez próchnicę, ale też po urazie mechanicznym, np. odłamaniu fragmentu zęba, lub w ramach odbudowy zęba po leczeniu kanałowym. Sygnałem, że ząb może wymagać wypełnienia, bywa ból podczas jedzenia słodkich, zimnych lub gorących pokarmów, widoczna ciemna plama na zębie, a czasem nawet uczucie utknięcia jedzenia w nowo powstałym ubytku. Ostateczną decyzję o konieczności założenia plomby podejmuje dentysta na podstawie badania klinicznego, a czasem zdjęcia RTG.
Ile kosztuje plomba?
Cena plomby zależy przede wszystkim od użytego materiału oraz wielkości ubytku. Najtańsze są plomby amalgamatowe, choć ze względu na estetykę stosuje się je dziś coraz rzadziej. Plomby kompozytowe (światłoutwardzalne) kosztują więcej, ale dają naturalny, niewidoczny efekt i sprawdzają się zarówno w zębach przednich, jak i trzonowych. Najdroższe są plomby porcelanowe, stosowane przy rozległych ubytkach, gdzie zwykłe wypełnienie kompozytowe nie zapewniłoby wystarczającej wytrzymałości. Dokładny koszt zawsze ustala dentysta po obejrzeniu ubytku, ponieważ duże znaczenie ma też liczba powierzchni zęba wymagających odbudowy.
Jak przebiega założenie plomby?
Założenie plomby zwykle zajmuje jedną wizytę i trwa od kilkunastu do kilkudziesięciu minut, w zależności od wielkości ubytku. Dentysta znieczula ząb miejscowo, usuwa zmienioną próchnicowo tkankę, a następnie warstwowo wypełnia ubytek materiałem – najczęściej kompozytem utwardzanym specjalną lampą. Na koniec wypełnienie jest precyzyjnie dopasowywane do zgryzu, tak by nie przeszkadzało podczas gryzienia.
Czy ząb może boleć po założeniu plomby?
Delikatna nadwrażliwość zęba na zimno lub ciepło po założeniu plomby jest normalna i zwykle ustępuje samoistnie w ciągu kilku dni. Jeśli ból jest silny, narasta lub utrzymuje się dłużej niż tydzień, warto skontaktować się z dentystą – może to oznaczać, że plomba jest zbyt wysoka względem zgryzu lub że stan zapalny miazgi wymaga dalszego leczenia, np. kanałowego.
